23 Maddede İlk Türk Toplulukları ve Devletleri

İlk Türk Toplulukları ve Devletleri konusuna giriş mahiyetinde 23 maddelik bilgilendirici bir yazı hazırladık.

1. Hunlar deyince aklımıza gelen ilk şey nedir Orta Asya’da kurulan ilk Türk devleti olmasıdır, İkinci gelmesi gerekense şudur: Hunlar aynı zamanda Avrupa’da da bir devlet kurmuştur. Özetlersek: Hunlar hem Orta Asya’da hem Avrupa'da devlet kurmuşlardır.

2. Avarlarla ilgili daha çok neyi biliriz: İstanbul’u ilk kuşatan Türk topluluğu Avarlar’dır deriz. İşte Avarlar’da tıpkı Hunlar gibi hem Orta Asya’da hem Avrupa’da faal  olan bir Türk topluluğudur.

3. Hunlar ve Avarlar hem Asya kıtasında hem Avrupa kıtasında faal olan ve devlet kurmuş Türk topluluklarıdır. Hunlar ( Orta Asya + Avrupa) Avarlar (Orta Asya + Avrupa)

4. Yaklaşık 11 devlet veya topluluk Orta Asya ile bağlantılıdır. Bunlar:
Göktürk Devleti (Orta Asya’da kurulmuştur) 
Kutluk Devleti (Orta Asya’dadır) = Kutluk Devleti’ne II.Göktürk Devleti’de denir.
Uygurlar (Orta Asyada)
Hazarlar (Orta Asyada)
Türgişler (Orta Asyada)
Kırgızlar (Orta Asyada)
Karluklar (Orta Asyada)
Sibirler (Orta Asyada) = ve Sibirler’e Sabirler’de denir. Sibirya bölgesinin adının bu topluluktan geldiği söylenir.
Akhunlar (Orta Asyada) = Akhunlar’a Eftalitler de denir.
Kimekler (Orta Asya) 
Başkırtlar (Orta Asya)

5. Şimdi de gelelim. Avrupa'da kurulmuş olan Türk devleti veya topluluklarına. 
Bulgarlar Türk kökenli. (Avrupa)
Macarlar Türk kökenli (Avrupa)
Kıpçaklar var (Avrupa) = ve Kıpçaklara Kumanlar’da denir.
Uzlar var (Avrupada)
Peçenekler gene (Avrupadalar.)

6. İlk atlı-göçebe Türk topluluğu İskitler'dir. İskitler, MÖ VIII. yüzyıl ve MS II. yüzyıl arasında hüküm sürmüş Türk topluluğudur.

7. Tarihin babası olarak anılan Heredotos’un Historia isimli eseri İskitler hakkında bilgi veren en önemli Grek kaynağıdır. ( Grek kaynağı = Yunan kaynağı anlamında )

8. İskitlerin ana yurdu üzerine ilk tarihi bilgiyi yine Herodotos vermiştir. Herodotos’un verdiği bilgi şöyledir “Göçebe İskitler, Asya’daydılar; Massagetlerle yaptıkları bir savaştan yenik çıktılar, Araxes Irmağı’nı geçtiler, Kimmerlerin yanına göç ettiler.” Özetle İskitler, Heredotos’a göre Asyadalarmış.

9. İskitler hakkında yapılan araştırmalar bir tesadüfle başlamıştır. Tesadüf şöyledir ki: XVII. Yüzyılın sonlarına doğru Sibirya'daki kurganlarda gizli kazılar yapan bazı defineciler çok kıymetli altın eserler ele geçirir. Bu durum dönemin Rus hükümdarı I. Petro’ya ihbar edilir ve definecilerin bulduğu eserlere el konulur. Söz konusu eserler St. Petersburg’a götürülür. Koleksiyoncular ve sanatseverler, o zamana kadar hiç görmedikleri bu değişik tarzdaki eserlere hayran kalırlar. Sonrasında Sibirya ve Güney Rusya’da bulunan benzer türden buluntular ilginin daha da artmasına neden olurken öte taraftan da bunların, bir zamanlar Asya bozkırlarında yaşamış göçebelerin sanat eserleriyle olan benzerliğinin gündeme gelmesine neden olur.

10. İskitlerin adına ilk kez Asur kaynaklarında rastlanmıştır.

11. İskitler, atlıydılar ve ok atarak savaşırlardı. İskitlerin saldırı silahları arasında yay ve ok ilk sırayı alıyordu. At üzerinde yayı etkili bir savaş silahı haline getirmişler ve uzak savaş usulünü benimsemişlerdi. 

12. Pers kaynaklarında İskitler Saka ismiyle geçmektedirler.

13. İskitler hakkında bilgi veren kaynaklar kronolojik olarak Asur, Pers, Grek ve Çin kaynaklarıdır.

14. İskitler’in bilinen en önemli hükümdarı Alp Er Tunga’dır.

15. Firdevsi tarafından yazılan Şehname adlı eserde Turan-İran mücadeleleri ele alınmaktadır. İşte bu eserde Afrasyap olarak geçen hükümdarın Alp Er Tunga olduğu söylenmektedir. 

16. İskit hükümdarı Tomris, Türk tarihinin ilk kadın hükümdarıdır. 

17. Alp Er Tunga Destanının Konusu = İskit ve Pers mücadelesi (Turan – İran mücadelesi de denebilir. Aynı şey)

18. Şehname Konusu = İskit ve Pers mücadelesi (Turan - İran)

19. Alp Er Tunga destanıda Şehnamede konu olarak ortak = İskit-Pers mücadeleleri anlatılıyor.

20. Alp Er Tunga ve Şu destanları İskitler’e ait destanlardır.

21. Ata binen ilk insanların Türkler olduğu söylenmektedir. Ön Asya’da atı evcilleştiren ilk topluluk ise İskitler’dir.

22. İskit ordusunda amazon adı verilen kadın askerler de vardı.

23. İskitler’e altın ve gümüş işçiliğindeki maharetleri nedeniyle “Bozkırın Kuyumcuları” da denir. Ekranın solunda yer alan resimlerdeki işçilik İskitler’in kuyumculukta kendilerini aştıklarını gösteriyor.

Hazırlayan: Tarihçi Osman Kılık

Kaynakça
Heredotos Tarihi
W. Ruben - Biyografi Tarihi için Türk, İran ve Hint Materyalleri
Türkler Ansiklopedisi I ve II. Ciltler

Konuyla ilgili OK Tarih videosunu ücretsiz > İzleyin <



Yasal Uyarı: "www.oktarih.com internet sitesinde yayınlanan yazı, makale ve ders videolarının her türlü telif hakkı OK Tarih'e aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez"